epizoda 59

ispod površine Mirjana Kocić Simić

Nautilus je nesumljivo najpoznatija i svakako najpopularnija podmornica.

Pripadala je Kapetanu Nemu - liku iz romana 20.000 milja pod morem Žila Verna (Jules Verne).

Mnoge podmornice izrađivane nakon publikovanja tog romana su nazivane ovim imenom ali mali broj ljudi zna da je Vern pozajmio ovo ime iz stvarnog života – podmornice pronalazača i konstruktora Roberta Fultona sagrađene skoro vek ranije.

Prvi nacrt podmornice napravio je 1578. godine Uilijam Bourn (William Bourne).

1620 god u vreme dok je radio u britanskoj kraljevskoj mornarici pronalazač Kornelijus Drebel (Cornelius Drebbel), inače Holanđanin, je konstruisao podmornicu drvenog rama presvučenu kožom.

Baloni napunjeni kiseonikom su plutali pored plovila i koristili bi se po potrebi.

Finalni model je pored 6 veslaca imao mesta i za 16 putnika.

Godine 1775. Dejvid Bušnel (David Bushnell) je napravio podmornicu u obliku jajeta za samo jednog clana posade.

Podmornica je dobila ime Turtle.

Pokretana je na ručni pogon a koristila je propelere za kretanje.

Njegova ideja da se voda upotrebi kao teret za zaron i izron se još uvek koristi kod modernih podmornica.

Tokom američkog rata za nezavisnost Turtle je pokušala da potopi britanski ratni brod u sastavu snaga koje su blokirale njujoršku luku.

Turtle je tokom dvadesetog veka bivao česta inspiracija brojnim graditeljima.

Jednu od uspešnih kopija izradili su učenici sa Old Saybrook srednje škole zajedno sa svojim professorom drvodeljstva.

Korisceni su bakar, bronza, mesing, staklo i filc.

Djuk Rajli (Duke Riley)je pročitao priču o Turtle-u Dejvida Bušnela i ideja mu se toliko svidela da je sledećih pet meseci posvetio pravljenju sopstvene podmornice.

Njegov plan je bio da izvede “napad” na linijski brod Queen Mary 2.

Misija koja je skoro i ostvarena snimana je video kamerom, i baš kada se činilo da će se uspešno završiti – umešala se policija.

Kao delo ugrožavanja javne bezbednosti u kontekstu borbe protiv terorizma, Riley i njegova dvojica pomagača su sa lisicama na rukama odvedeni u pritvor.

Nautilus američkog pronalazača Roberta Fultona iz 1798. godine koristila je rezervoar sa kompresovanim vazduhom koji je omogućavao četvoročlanoj posadi autonomiju od šest sati pod vodom.

Ispod površine, Nautilus je pokretan ručno propelerom sa četiri kraka - dok bi na površini dizao jedro i plovio uz pomoć vetra.

Moderna istorija podmornica počinje od Džona Filipa Holanda (John Philip Holland).

On je 1895. godine projektovao prvu kombinovanu podmornicu opremljenu motorom sa unutrašnjim sagorevanjem za rad na površini i električnim AKUMULATORIMA za rad bez vazduha.

Holandove podmornice su bile toliko dobre da su sve tadašnje vojne sile – SAD, Velika Britanija, Rusija i Japan - požurile da ih kupe po ceni od tadašnjih 150 000 $.

Dizel podmornicama je bio potreban vazduh za rad motora.

Iznad površine vode koristile su maksimalnu snagu motora, ali su tada bile uočljive i sa većih udaljenosti, dok su kada zarone morale da smanje brzinu.

Glomazne i teške baterijske ćelije koje su ih pod vodom pokretale su imale ograničen radni vek.

Neposredno pred drugi svetski rat, Holandjani su pronašli rešenje.

Uređaj "snorkel" je omogućio podmornicama da plove tik ispod površine, razvijajući punu brzinu i ostajući gotovo neprimećene.

Ovaj sistem, poznat i kao Snort su preuzele i Nemačke podmornice i masovno ga koristile tokom drugog svetskog rata.

1950. godine podmornice na nuklearni pogon počinju da zamenjuju stare dizel podmornice.

Novi patenti omogućavaju da se kiseonik izdvaja iz vode.

Ove dve inovacije daju podmornicama mogućnost da ostanu pod vodom mesecima i omogućavaju ekspedicije koje su do tada bile nemoguće - kao što je putovanje Nautilusa 1958. godine do severnog pola ispod ledenog pokrivača.

Ograničenje za dubinu i vreme provedeno ispod površine sada čine samo dva faktora : dostava hrane i moral posade.

Jedna od kriza tokom hladnog rata desila se 1959. godine kada su napravljene podmornice koje su nosile balisticke projektile.

SAD i SSSR su ih skoro istovremeno uključile u sastave svojih snaga kao deo strategije zastrasivanja.

Tokom ovog mračnog perioda i igre mačke i miša - obe strane su izgubile neke od svojih podmornica.

One su i dalje dole – pune radioaktivnog materijala.

Napredak tehnologije stvorio je mogućnosti da podmornice nose u svojoj utrobi čak i manje avione koje lansiraju i koriste za izviđanje ispred glavne flote.

Prva takva podmornica bila je Britanska HMS M2, zatim Francuska Surcouf, a kasnije i nekoliko podmornica iz sastava japanske mornarice.

Od trenutka kada su se podmornice počele izrađivati, događale su se i nesreće.

Najskorija trauma predstavljala je praćenje višednevnog umiranja 118 članova posade ruske podmornice Kursk , a nedugo pre toga, američka podmornica Greenville je razorila brodić sa japanskim turistima, pri vežbi brzog izranjanja.

I dok su jedni ratovali - drugi su tražili način da se sklone iz takvog okruženja.
Zaronili su ispod površine vode u svojim nastojanjima da pronadju alternativna mesta za život.

Prvi eksperiment u kome su ljudi živeli pod vodom razvijen je 1962 pod nazivom Conshelf.

Stanište su napravili kao partneri Žak Kusto (Jacques Cousteau) sa svojim timom i francuska petrohemijska industrija.
Svako iz različitih pobuda i sa sopstvenim ciljem.
Ti razlozi su partnere kasnije razdvojili.

Tvorac ovog projekta, Žak Kusto, ga je smestio u vode Sredozemnog mora blizu francuskog grada Marseja na dubini od 10 metara.

SEALAB I, II, i III su nazivi za eksperimentalna podvodna naselja, razvijana od strane američke mornarice sa ciljem da dokažu sposobnost za život u izolaciji na duži vremenski period.
Znanje stečeno tokom ekspedicije SEALAB pomoglo je naučnicima da sagledaju granice ljudske izdržljivosti, a kasnije je poslužilo i u svemirskim istraživanjima.

1969. godine četvorica NASA-inih naučnika se spustilo na okeansko dno u blizini Devičanskih ostrva da bi započeli projekat nazvan "Tektite I".
Posle 58 dana i postavljanja novog rekorda u dužini boravka pod vodom vratili su se na površinu.

Inspirisan svemirskim projektom Skylab - Tektite je bio prvi podvodni projekat koji je koristio naučnike umesto profesionalnih ronilaca.
Za projekat Tektite II formiran je prvi ženski akvanaut tim.

Postavljena 1992. godine - Aquarius je jedina svetska podvodna laboratorija koja još uvek funkcioniše.
To je 15 metara dug i tri metra širok rezervoar pričvršćen za postolje teško 18 tona radi stabilnosti i spušten na 20 metara dubine.
Projekat čine 6 istraživača u misiji koja obično traje po 10 - ak dana.
Prostor je dovoljno veliki da primi računare i drugu laboratorijsku opremu potrebnu za eksperimente.

Izgradnja podvodnih gradova dugoročno može da reši problem prenaseljenosti.

Preko 70 % planete je prekriveno vodom pa je zato logično tražiti načine iskorišćenja tih staništa.

Na dubini od 100 metara, vešto sagradjeni manji gradovi - pričvršćeni za zemljinu koru - mogu dati odličnu zaštitu stanovništvu od uragana, oluja i čak meteora.

Sa biljkama razvijanim u vodenoj sredini koje čiste vodu za stanovnike i sa korišćenjem plime kao izvorom energije podvodni gradovi bi bili sami sebi dovoljni.

Denis Čembrlend (Dennis Chamberland) je 1990 godine osnovao ligu novog sveta.

Ideja je prosta – iskoristiti okean kao analogiju za svemirska istraživanja i projektovati uređaje koji bi omogućili ljudima da nasele okeane.

Svih ovih godina dominantna su bila svemirska istraživanja i glavni cilj je bio napuštanje Zemlje i naseljavanje drugih planeta.

Nasuprot tome, Chamberland razvija ideju spuštanja na morsko dno.

Deset dana je bilo dovoljno dvoma italijanskim roniocima da nadmaše dosadašnji svetski rekord u dužini boravka pod vodom.

Na dubini od 8 metara bili su prinuđeni da spavaju na krevetu okrenutom naopačke kako bi izbegli da u toku sna udare u tavanicu.

U 18 kvadrata podvodne kuće, njih dvoje su jeli, spavali, koristili toalet i vršili medicinske testove.

Njihov životni prostor činile su dve sofe, par stolica, vodootporni tv, nekoliko knjiga i trenažni bicikl.

Stefano Barbaresi, i Stefania Mensa, su izronili vidno iscrpljeni hladnoćom, dugotrajnim naporom i dehidracijom.

Prvo što su tražili su bili krevet i suva odeća.

http://en.wikipedia.org/wiki/Dennis_Chamberland

dukeriley.info

.. PERMALINK .. KOMENTARI ..

epizoda 59

ispod površine Mirjana Kocić Simić

Pošalji novi komentar

Pošalji novi komentar